Kabinet wil versoepeling bijstandsregels

23 juni 2022

Voor mensen in de bijstand moet het mogelijk worden om giften te ontvangen of wat bij te verdienen, zonder dat dit meteen gevolgen heeft voor de uitkering. Het kabinet werkt daarom aan plannen om de bijstandsregels te versoepelen.


Minister Schouten heeft de Kamer een brief gestuurd over de voortgang van de plannen. In de praktijk blijkt dat de Participatiewet, en de uitvoering daarvan, voor een deel van de mensen problemen kunnen veroorzaken. De uitwerking van de wet wordt vaak als ‘hard’ omschreven. Het gevoel overheerst dan dat de overheid vooral op de regels let en weinig oog heeft voor de menselijke maat of de complexe problemen waar mensen in de bijstand mee kampen.
In het rapport ‘Participatiewet in balans’ zijn de uitkomsten van een zeer uitgebreide beleidsanalyse beschreven. De conclusie van deze beleidsanalyse is helder: de Participatiewet is momenteel uit balans. Door verschillende ontwikkelingen is er op dit moment sprake van een ongelijke verhouding tussen (a) de als beperkt ervaren ondersteuning, (b) het strenge sanctieregime en (c) de complexe inrichting van de bestaanszekerheid. Daardoor verkeren mensen in onzekerheid, wordt werkhervatting bemoeilijkt en ervaren burgers wantrouwen bij hun contact met de overheid. Elementen die daarbij onder meer een rol spelen zijn de strikte vormgeving van het vangnetkarakter en de focus op directe arbeidsinschakeling. Zo betekent hulp van vrienden of familie te snel dat uitkeringsgerechtigden gekort worden. Ook moet tijdelijk iemand (vanwege een crisissituatie) in huis nemen niet meteen gevolgen hebben voor de uitkering.

Minister Schouten wil de balans weer terugbrengen in de Participatiewet, door meer oog te hebben voor de mens achter de uitkering. Vertrouwen moet meer centraal komen te staan. Dit heeft de afgelopen jaren soms ontbroken. De minister wil daarbij toewerken naar een Participatiewet:

  1. die eenvoudiger is en een toereikend bestaansminimum biedt;

  2. die mensen passende ondersteuning biedt om mee te doen in de samenleving (werk of – wanneer en zolang arbeidsinschakeling (nog) niet haalbaar is - een andere vorm van participatie);

  3. met rechten en verplichtingen die zinvol en begrijpelijk zijn en nageleefd kunnen worden door iedere uitkeringsgerechtigde waarbij wanneer de situatie daar om vraagt proportioneel gesanctioneerd kan worden.

De minister wil via twee sporen werken aan een oplossing. Doel van het eerste spoor is om ruimte te genereren om in de uitvoering de ondersteuning vanuit de wet meer toe te kunnen spitsen op de situatie van de bijstandsgerechtigde. De focus van het tweede spoor ligt op de lijnen bestaanszekerheid, perspectief/integraliteit en handhaving.

Bron: Min. SZW 21-06-2022, nr.2022-0000138323 - Kamerbrief vervolgaanpak Participatiewet