BelastingZaken 2011, afl. 10 - Rente vs. belasting
Aflevering 10, gepubliceerd op 08-12-2011 geschreven door ContribusOverheden lenen geld van burgers. Meestal indirect, bijvoorbeeld via institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen. Partijen die geld uitlenen kijken naar de kredietwaardigheid van een overheid en gebruiken daarvoor de ratings van ratingbureaus. Italië betaalt rond 6 á 7%, Frankrijk inmiddels ook, Griekenland kan amper nog lenen want is nagenoeg failliet en de Belgen... Tja, de Belgen hebben het ook niet gemakkelijk. Rente is een zware post op de begroting. Maar goed dat Nederland, althans vooralsnog, een AAA-rating heeft en nog tegen acceptabele rentes kan lenen. In 2011 heeft Nederland nog tegen minder dan 3% kunnen inlenen. In feite is de rente die de Nederlandse overheid betaalt de afgelopen (crisis)jaren historisch laag geweest. Het voordeel ten opzichte van de jaren daarvoor maakt veel van de kosten van de crisis goed. Belastingbetalers zien graag een overheid die goedkoop geld kan lenen, want dan is er minder belasting nodig. Het zijn dus - in zekere zin - communicerende vaten, rente en belasting. De algemeen aanvaarde definitie van 'belasting' is (ongeveer) een algemene, onvrijwillige betaling aan de overheid, waartegenover geen individuele prestatie van die overheid staat. Men betaalt dus niet voor iets specifieks, zoals bij premies voor een volksverzekering, leges voor een vergunning of tolgelden. Rente is een vergoeding die iemand betaalt voor het (tijdelijk) ter beschikking hebben van geld. Wie rente aan de overheid betaalt, betaalt dus, althans in de algemeen aanvaarde definities, geen belasting. Ook niet als die rente wordt betaald in verband met een (latente) belastingverplichting. Het is niet meer dan redelijk dat, wanneer over een zeker tijdvak een bedrag aan belasting verschuldigd is, daarover een rente wordt berekend als die schuld pas nadat het tijdvak is afgelopen, voldaan wordt. En dus betaalt een belastingplichtige rente als hij zes maanden na afloop van een kalenderjaar zijn belastingschuld nog niet heeft voldaan, ook al is de aangifte dan nog niet gedaan en de aanslag nog niet opgelegd. Er zijn ook veel gevallen denkbaar waarin er belasting teruggegeven moet worden aan de belastingplichtige, omdat er in feite teveel is betaald. De overheid heeft dan een tijdje - ten onrechte - geld onder zich gehad van de belastingbetaler en daarvoor moet een vergoeding worden betaald. Om de hoogte van de rente te bepalen zou je kunnen kijken naar de 'rating' van de overheid. Maar zo werkt het niet; de overheid bepaalt zelf wel wat hij betaalt. En volgens het Belastingplan 2012 gaat de Nederlandse overheid met ingang van het belastingjaar 2012, uitzonderingen daargelaten, helemaal geen rente meer vergoeden over belastingteruggaven. Dat gaat wel weer een beetje ver.